Kuluçkahane

Kuluçkahanelerde Sprey Aşılama

Image title

 Günlük civcivlerin uygun biçimde bağışıklık oluşturabilmesi için önemli noktalar

Yıllar içinde kanatlı üreticileri civcivleri kuluçkada aşılama yününde tercih göstermişlerdir. Tüm civcivlerin küçük bir alanda toplanmalarından dolayı kitlesel aşılama fırsatının oluşması, kuluçka için ileri derece otomatik ekipmanların olması, çiftliklerdeki erken bulaşmaya karşı en iyi yöntem olduğunun anlaşılması ve çiftliklerdeki aşılamaya göre daha standart ve tutarlı sonuçların elde edilmesi gibi bazı haklı sebepler de mevcuttur.

Sprey aşılama, canlı aşıları (suda çözünen) kanatlının hedef hücrelerine hava yoluyla damlacık şeklinde uygulama yöntemi olarak tanımlanabilir. Solunum yolundaki bağışıklığı tetiklediğinden ND ve IB’ye karşı en etkili toplu aşılama yolu olarak kabul edilir. Dahası solunum yolu NDV ve IBV’nin girişinde en önemli yer olduğundan hızlı bir lokal bağışıklık mekanizması bu hastalıklara karşı savunmanın ilk hattını oluşturur. Bunun yanında sprey aşılama humoral bağışık yanıtı da başlatır.

Ayrıca kuluçkalarda yapılan sprey aşılama sahadaki sprey uygulamalarıyla kıyaslandığında işçilik maliyetinin düşüklüğü, aşılanamayan hayvan sayısının daha az oluşu, aşılama sonrası reaksiyonun daha az olması, damlacık boyutu ve dağılımının gözlenebilme kolaylığı, daha istikrarlı bir uygulama olması ve çevresel faktörlerden daha az etkileniyor olması gibi avantajlara sahiptir. Aşılamayı kuluçkaya almanın sebebi ne olursa olsun bunun da kendine göre zorlukları olduğu ve iyi sonuçlar elde etmenin aşının doğru uygulanmasına bağlı olduğu kabul edilmelidir.

Sprey ekipman tipleri

Temel olarak kuluçkada manüel ve otomatik olmak üzere iki farklı tip sprey aşılama sistemi mevcuttur. İlk sistemde kasalar akrilik bir kabine elle verilir ve sonra sprey başlıkları çalışır.

Aşılamadan sonra civciv kasaları kabinden elle alınır. Otomatik sistemlerde ise sprey cihazı yürüyen bant sistemine kurulur ve kasalar makineden geçerken sprey çalışmaya başlar.

Elle kullanılan sprey kabini dünyada en yaygın olanıdır. Otomatik sprey sistemi yüksek otomasyon düzeyine sahip büyük kuluçkalar yada işçilik maliyetinin önemli olduğu durumlar için daha uygundur.

Image title

Desvac Sprey Kabini

Image title

Otomatik Sprey Makinesi

SPREY AŞILAMA

Aşılama için yapılan tavsiyeler birbirine oldukça benzediği için kuluçkaya hangi tip makinenin kurulduğunun çok önemi yoktur.

Sprey cihazı temiz ve mümkün olduğunca az nem içeren sabit hava basıncı ile çalışması için düzenlenmiştir. Aşılamadan önce her kasada püskürtülen aşı karışımı miktarı ve damlacıkların kasa içerisindeki dağılımı kontrol edilmelidir. Aşılamaya başlamadan önce ölçü kabı kullanılarak ya da sonradan hazırlanan aşı dozu miktarı ile aşılanan civciv kasası sayısı karşılaştırılarak, püskürtülen miktar kontrol edilebilir.

Kullanım miktarı olarak kasa başına 15ml tavsiye edilmektedir. Aşılanan hayvanlarda doğru bir bağışıklık sağlamak için kasa içindeki damlacıkların homojen dağılımı çok önem taşımaktadır ve dağılımın değerlendirmesi aşağıdaki yollarla yapılabilir:

  • Karton kutular kullanılıyorsa aşılamaya başlamadan önce sadece boş bir kutuya spreyleme yapılır yapınız ve tabandaki damlacıkların dağılımı kontrol edilir. Plastik kasalardaki damlacıkların dağılımını kontrol etmek için ise, kasa tabanına emici bir kâğıt kaplamak yeterli olacaktır.
  • İçinde uygun bir boya bulunan aşı solüsyonunu kullanarak civcivlerin kafasında ve gövdesinde aşı dağılımını görmek mümkündür. Civcivlerin en az % 80-90’ı boyalı olmalıdır.
  • Bir başka yöntem ise dağılımı ve aynı zamanda damlacık boyutunun homojenitesini değerlendirmek için suya duyarlı kağıt kullanmaktır.

Aşının hazırlanması diğer bir belirleyici adımdır. Sulandırma için sadece taze ve temiz distile su veya de-iyonize su kullanılmalıdır. Suyun klor, dezenfektan kalıntısı veya metal iyonu içermediğinden emin olunmalı ve cihazın aşı ile temas eden parçaları dezenfektan ile temizlenmelidir.

Sprey aşılama sadece iyi eğitim almış personel tarafından yapılmalıdır. Sprey kabini kullanılarak saatte 30.000-36.000 civciv aşılamak mümkündür. Bu değerleri aşmak uygulamanın kalitesinde sorunlar oluşturabilir.

DAMLACIK BOYUTU VE KULLANILAN AŞININ TİPİ

Damlacık boyutu sprey aşılamada göze alınması gereken önemli bir konudur. Sprey kabinleri genellikle 150μm civarı damlacık boyutunda kalın sprey oluşturmak için kullanılırlar. Damlacık boyutu nozıl tipi veya sistemdeki basınç ile düzenlenir (tablo 1).

Tablo 1. Nozıl tipi ve hava basıncına göre damlacık boyutu (μm)
Hava Basıncı (bar)
Nozıl 4 5 6
Turuncu 325 290 270
Gri 190 168 158
Kırmızı 153 147 137

Bu tavsiyeler Desvac Hatch Spray ekipmanında 4 nozılla 15ml sprey için geçerlidir. Farklı bir ekipman söz konusu olduğunda aşılama için gerekli damlacık boyutunu veren hava basıncı ve nozıl kombinasyonunu kontrol ediniz.

Daha önce de bahsedildiği gibi solunum yolu hastalıklarına karşı toplu aşılamada sprey aşılama en etkili yoldur. Ancak bazı durumlarda uygulama sonrası aşılama reaksiyonlar görülebilir.

 Özellikle ND’ye karşı LaSota suşu gibi yüksek ICPI (İntraserebral patojenite endeksi)’a sahip suşların kullanılması ve Mycoplasma gallisepticum ile bulaşık sürüler çok önemli olan ve dikkate alınması gereken iki önemli konudur.

Yüksek ICPI değerine sahip solunum yolu suşlarının kullanımı modern kanatlı endüstrisinde kabul görmeyen reaksiyonlara sebep olma eğilimindedir.

Dolayısıyla ND’ye karşı kuluçkalardaki sprey aşılama için tam olarak koruma sağlayan ve M. gallisepticum ile bulaşık sürülerde dahi güvenle kullanılabilen apatojenik enterik suşların kullanımı ısrarla tavsiye edilmektedir.

SPREY MAKİNESİNİN BAKIMI

Sprey aşılamada başarı; kullanılan makinenin tam olarak çalışmasına bağlıdır. Dolayısıyla, aşılamadan iyi sonuç almak için sprey kabininin ve hava kompresörünün rutin olarak bakımının yapılması gerekir.

Bakımın işinin bir bölümü olarak conta, yay ve hortum gibi bazı yedek parçalar kuluçkalarda bulundurulmalıdır. Ayrıca kullanılan makinenin tam olarak çalışabilmesini garanti altına alabilmek için, ekipman tedarikçisinin önerlerine uyulması tavsiye edilmektedir.

SONUÇ

Kuluçkalardaki sprey aşılamanın başarısı diğer faktörlerden çok aşının kendisine ve kullanılan makineye bağlıdır. Bu sebeplerden dolayı sadece günlük civcivlerde kullanıma uygun suşları içeren yüksek kalitede aşılar ve uniform damlacık boyutu kasa içinde mükemmel dağılım gösteren sprey kabinleri kullanılır. Ayrıca tedarikçinin makine kurulumu, kullanımı ve önleyici bakımı ile ilgili tavsiyeleri mutlaka takip edilmelidir.

Son olarak; herhangi bir problemi mümkün olduğunca erken tanımlayarak düzeltmek ve günlük civcivlerde solunum yolu hastalıklarına karşı bağışıklık oluşturma amacından uzaklaşmamak için rutin aşılamanın yakın takibi mutlaka yapılmalıdır.

Kaynak: Marcelo PANIAGO, DVM,Regional Marketing Manager for Asia Pasific-CEVAÇeviren: Veteriner Hekim Erhan Bayraktar – CEVA TÜRKİYE