Kuluçkahane

Kuluçkahanelerde Rutin Kalite Kontrolü ve Yumurta Kırım İncelemesi

Tablo 2. Yumurta kırımı ve incelemesi için embriyo ölüm zamanı ile ilgili basitleştirilmiş sınıflandırma sistemi

Gelişim zamanı (gün) Kayıt formundaki sınıflandırma kriteri Açıklama
 
0 Dölsüz Gelişim ile ilgili açık bir belirti yoktur
0-7 Erken dönem İnkübasyonun ilk haftasındaki tüm embriyo ölümleri bu sınıfa girer. Gaganın ucundaki yumurta dişinin belirmesi ile bu dönemin bittiği anlaşılır.
8-14 Orta dönem Embriyonun yumurta dişi vardır ama tüyler tüm vücudu kaplayacak şekilde belirgin değildir.
15-19 Geç dönem İyi tüylenmiş embriyo yaklaşık tüm yumurtayı doldurmaktadır. Yumurta sarısı vücudun dışında olduğu gibi içine de çekilmiş olabilir
20 Dış delme Embriyo gagası yumurta kabuğuna doğru yönelmiştir.
0-21 Kontaminasyon Yumurtanın içeriğinde yoğun renk bozulması ve çürüme kokusunun hissedilir

Kayıt formları ile ilgili bazı konulara daha geniş olarak ilerideki bölümlerde değinilecektir. Bununla birlikte kuluçkahane ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde formaların üzerinde düzeltilme yapılmalıdır. Kayıtlardan elde edilen sonuçların bilgisayar ortamına aktarılması ve çıkan sonuçlardan faydalanılarak bir eğilim ortaya konulması, hedeflerin belirlenmesinde ve belirlenen hedeflerle kıyaslanmasında faydalı olacaktır.

Tablo3 Yumurta kırma incelemesi sonucunda kuluçka kayıplarını değerlendirirken dikkate alınacak hedef değerler (Toplam basılan yumurtaların%si)

Embriyo gelişiminin safhaları
  Dölsüz 24 saat 48 saat Kan halkası Siyah Göz Tüylenmiş Pozisyon bozukluğu / Dönmüş Hava boşluğunu delmiş Kabuğu delmiş Kırık Kontamine
 
25-35 hafta 6.0 1.0 2.0 2.5 1.0 1.0 1.5 1.0 1.0 0.5 0.5
Pik: 31-45 hafta 2.5 0.5 1.0 2.0 0.5 0.5 1.0 1.0 0.5 0.5 0.5
Pik sonrası 36-50 hafta 5.0 0.5 1.0 2.5 1.0 0.5 1.0 1.0 0.5 0.5 0.5
Yaşlı: 51-60 hafta 8.0 0.5 1.0 3.0 1.0 0.5 1.5 1.0 0.5 1.0 1.0

 

Tablo 4. Düzenli yapılan yumurta kırım işlemlerinde kuluçka kayıplarında hedef değerler(Toplam basılan yumurtalara göre % oranları)

Embriyo gelişim evresi
      Orta dönem Geç dönem Dış Delme Kırık Kontamine
 
Genç 25-35 hafta 6.0 5.5 1.0 3.5 1.0 0.5 0.5
Pik: 31-45 hafta 2.5 3.5 0.5 2.5 0.5 0.5 0.5
Pik sonrası: 46-50 hafta 5.0 4.0 1.0 2.5 0.5 0.5 0.5
Yaşlı: 51-60 hafta 8.0 4.5 1.0 3.0 0.5 1.0 1.0

 

Civciv embriyosunun farklı gelişim evrelerine ilişkin elimizde oldukça geniş bilgi olmasına rağmen, embriyo gelişimin 4. Gününde ölen ve çıkım sonuna kadar 17 gün boyunca makineden kalan bir embriyo sıcaklığa bağlı olarak çok ciddi zarar görmektedir. Bu sebepten dolayı, 8-10.günlerdeki lamba kontrolünde olmak üzere mümkün olduğunca erken yumurta kırımı yaparak embriyonun incelenmesi gerekir. Ardından, transfer esnasında ölü embriyoların ayrılıp incelenmesi ve çıkım sonrası çıkım olmayan yumurtaların kırılarak bakılması tavsiye edilmektedir.

Yumurtadaki her sürü için her gelişim makinesinden en az 3 tepsi belirlenip haftalık düzenli takip edilmelidir.

  • Belirlenen 3 tepsi boş olarak tartılıp darası alınarak kayıt edilir.
  • Daha sonra bu tepsiler yumurtalar dizildikten sonra tekrar tartılarak elde edilen değerler kayıt edilir.
  • Bu 3 tepsi çıkım makinelerine transfer esnasında tekrar tartılır. Tepsilerdeki yumurtalara lamba kontrolü yapılarak dölsüz olanlar ayrılır ve kırılarak incelenir. Bu incelemede dölsüz ve erken dönem, orta dönem ve kontaminasyon olarak sınıflandırılır.
  • Çıkımda her bir tepsideki civciv sayısı belirlenip tepsiler tartılarak civciv ağırlıklarının, basımdan önce yapılan tartımda elde edilen yumurta ağırlığına oranı hesaplanır.
  • Söz konusu tepsilerde çıkımı gerçekleşmemiş yumurtaların incelenmesi ile kayıt süreci sonlandırılır.
  • Tüm değerler, sürü yaşına, yumurtaların basıldığı ve transfer edildiği gelişim ve çıkım makinesine göre sınıflandırılır.
  • Ortaya çıkan sonuçlar hesaplanarak oransal değerler belirlenir ve hedef değerlere ve geçmişte elde edilen sonuçlarla kıyaslanır. Eğer hedef değerlerle arasında ciddi farklar meydana gelmişse muhtemel sebepleri incelenmelidir.

Çeviren: Barbaros GÖKÇEYREK

Kaynak: Aviagenin inkübasyon konusunda danışmanı olan Dr Steve Tullet, Bu serinin 7. Makalesinde, kuluçkahanelerdeki rutin kalite kontrollerini ve bunların kayıt altına alınması ve analiz edilmesini açıklamaktadır. Bu makale yeni yayımlanan ‘Kuluçkahane pratiklerinin incelenmesi’ adlı Ross teknik bülteninin bir parçasıdır.

Rutin kalite kontrolleri zaman tüketen bir süreçtir. Bu sebepten dolayı, kalite kontrol ekibi tarafından neler kayıt altına alınmalı ve neler konuşulmalı ve bu ekip tarafından kayıtlar nasıl toplanmalı ve nasıl kullanılması sorusuna cevap aranacaktır. Bu bağlamda, embriyoların ölme zamanlarının sınıflandırılması aşağıdaki tablo1 ve 2 de verilmiştir.

Tablo 1.Yumurta kırımı ve incelemesi için embriyo ölüm zamanı ile ilgili detaylı sınıflandırma sistemi

Gelişim zamanı (gün) Kayıt formundaki sınıflandırma kriteri Açıklama
 
0 Dölsüz Gelişim ile ilgili açık bir belirti yoktur
1 24saat ’Erken embriyo ölümü' 1 cm çapında krem renkli embriyonik membran
2 48saat 'Erken embriyo ölümü' 3 cm çapında krem renkli embriyonik membran
2.5-4 'Kan Halkası' Belirgin bir kan halkası ve embriyoyu çevreleyen sıvının oluşuma başlaması
5-12 'Siyah göz' Embriyonun gözündeki siyah pigmentasyon belirgindir ve kanatlar ve bacaklarda seçilebilmektedir.
13-17 'Tüylenme' Her ne kadar ilk tüyler 11.gün görünse de 13. Günlerde tüm vücudu kaplayana kadar tam belirgin değildir.
18-19 Dönmüş Embriyo ‘bacakların arasında kafanın olduğu’ pozisyonunu değiştirerek çıkıma hazır pozisyonuna döner. Ek olarak yumurta sarısı vücudun dışındadır.
20 İç Delme Embriyonun gagası yumurta iç zarını delerek hava boşluğuna ulaşır
20 Dış Delme Embriyo gagası yumurta kabuğuna doğru yönelmiştir.
0-10 Erken Çürüme Yumurtanın içeriğinde yoğun renk bozulması ve çürüme kokusunun hissedilir
11-21 Geç çürüme Yumurtanın içeriğinde yoğun renk bozulması ve çürüme kokusunun hissedilmesi ile birlikte belirgin embriyo oluşumu