Kış Havalandırması

Havalandırma Sisteminin Kalibrasyonu

Havalandırma sistemleri satın alındıktan sonra uzun yıllar aynı performans ile çalışacağı düşünülür. Oysa sistem etkinliğinin sürekli olarak kontrol edilmesi ve uzun süre etkin biçimde çalışması için bakımın yapılması gerekir. Bununla birlikte bu kontrollerin nasıl yapılacağı, hangi noktalardan ölçüm yapılması gerektiği ve bu ölçüm kriterlerinin tam olarak neler olduğu genelde bilinmez. Bu amaçla yazımızda; havalandırma-iklimlendirme sistemi etkinliğinin nasıl ölçüleceği ve kalibrasyonu ile ilgili bilgiler verilecektir.

Image title

Fanların bakımı: Tüm fanların temiz ve bakımının zamanında yapıldığına emin olunmalıdır. Fanların arkasındaki panjurlar ve fan kanatları temiz olmalı, fan panjurları kolay açılmalıdır. Fan kayışları yıpranmalarından dolayı her 6 dönemde bir değiştirilmelidir.

Motor kasnağının yıpranma ile ilgili belirti göstermediğinden emin olunmalı ve fan pervanelerin istenilen hızda döndüğünden emin olmak için her sene ölçüm yaptırılmalı ve üretici firma değerleri ile karşılaştırılmalıdır.

Statik basınç testi: Sistemin düzgün çalışması için broiler kümeslerinde 20-25 paskal değerindeki statik basınç (fanların çalışmasıyla yaratılan vakum etkisi. Dışarıdaki havanın kümes içine çekilmesini sağlar) elde edilmelidir.

Statik basınç testi için kümeslerdeki tüm açık alanlar kapatılır. Bir adet 140 cm çaplı tünel fan çalıştırılır ve statik basınç ölçülür. Kümes özelliğine göre değişmekle birlikte ideal olarak 20-30 paskal basınç yeterli olacaktır. Bu değer elde edilebiliyorsa kümesin hava sızdırmaz olduğu anlamına gelir. Kümesin tam sızdırmaz olmaması, havalandırma ve iklimlendirme uygulamalarının tam yapılmasını ciddi şekilde engeller.

Image title

Statik basıncın ölçülmesi: Statik basınç testi tüm kümesler için yapılması gerektiği gibi, aynı test tünel fan etkinliğinin ölçülmesi için de kullanılabilir. Eğer ölçümlerde basınç düşük çıkarsa test edilen fanın istenilenden daha az hava hareket ettirebildiği anlamına gelir.

Bu durumda fanların onarılması veya değiştirilmesi gerekir.

Tünel havalandırma yapılırken kümesteki soğutma peteklerinin perdelerini tamamen açılır ve tüm fanlar çalıştırılarak kümes merkezinde statik basınç ölçülür. Genel olarak bu değer 20-30 paskal olmalıdır.

Eğer basınç bu değerin üzerinde ise tünel fanların zorlandığı anlamına gelir. Bu durum, perdelerin tam açılmadığından veya soğutma peteklerinin gözeneklerinin tıkalı olmasından da kaynaklanabilir. Soğutma peteklerinin temizlenmesi veya muhtemelen değiştirilmesi gerekebilir.

Eğer statik basınç düşük ise fan /gücünün yetersiz olması veya kümeste aşırı hava kaçağı var demektir.

Soğutma petekleri: Evoparatif (suyun buharlaşması vasıtasıyla ısı transferi) soğutmanın yapıldığı soğutma peteklerine yeterli özen gösterilmelidir. Petek gözeneklerinin temizliği kontrol edilmeli, kireçten dolayı içleri dolmuşsa temizlenmelidir. Genel olarak soğutma peteklerinin uzun ömürlü olabilmesi için su şartlandırıcıların kullanılmasında fayda vardır.

Image title

 Etkinliğini ölçmek için ise; tüm fanları çalıştırarak soğutma peteklerinden 5-7 cm uzaklıkta ve tam ortasından hava hızı ölçülmelidir.

Muhtemel yanlış ölçümü engellemek için dış ortamda rüzgâr hızının olmadığı veya en az olduğu zaman ölçüm yapılmalıdır. Petek kalınlığına, dokuma sıklığına, dokuma açısına ve üretici firmaya göre değişmekle birlikte, hedef hız değerleri aşağıdaki aralıklarda gerçekleşmektedir.

  5 cm petek kalınlığı 10 cm petek kalınlığı 15 cm petek kalınlığı
Hava hızı m/sn 1,5-1.78m/sn 1.15-1,4 m/sn

1.78-2.03 m/sn

Eğer ölçülen hava hızı düşük ise peteğin hava hızını ölçtüğünüz bölümüne 20 litre su dökün. Peteklere havanın girdiği yerdeki hava hızını tekrar ölçün.

Hava hızı artarsa peteklerin temizliğe ihtiyacı olduğunu gösterir. Eğer hava hızı yukarıda verilen değerlerden daha fazla gerçekleşmişse petek yüzey alanının yetmediği anlamına gelir ve bu durumda fazladan petek koymak gerekir.Image title

Su basıncı: Peteklerin etkin olabilmesi için gerektiği zaman tamamen ıslanabilmesi gerekir. Bunun için petekler temiz olmalı, aynı zamanda su basıncı yeterli olmalıdır.

Ölçülmesi: Peteklere suyun geldiği depoyu kapatarak peteğe gelen su kesilir ve kalan su boşaltılır. Ardından suyu tekrar açarak peteklere su gitmesi sağlanır ve suyun kümese geldiği yerdeki basınç ölçülür.

Petek kalınlığına göre değişmekle birlikte 15 cm petek kullanılan işletmelerde tüm peteğin ıslanabilmesi için en az 40 psi su basıncı elde edilmelidir. Eğer bu değer sağlanamıyorsa yeterli su kapasitesinin olmadığı anlamına gelir.

Böyle bir durumda şebekeden veya kuyudan gelen borunun çapı kontrol edilmelidir. Bu uygulama tüm kümesler için yapılabilir.

Image title

Hava deflaktörü: çatı makaslarının her 10-12m de bir kapatılarak, kümes kesit alanının azalmasıyla tünel boyunca hareket eden havanın hızını artırmaya yarar-Hava saptırıcı.

Hava saptırıcıların kullanıldığı kümeslerde statik basıncın ölçülmesi (tüm tünel fanlar çalışırken) son deflaktörden yaklaşık 9-10m sonra elektronik bir cihazla yapılmalıdır.

Eğer basınç çok yüksek ise petek bölgesinden 9-10 m uzakta tekrar statik basınç ölçülmelidir.

Peteklerin yakınında eğer statik basınç düşükse (örneğin 10 paskal) bu hava saptırıcıların çok alçak olduğunu ve fanların çalışmasını zorlayan basıncın ciddi şekilde arttığını göstermektedir.Bu durumda saptırıcılar 30-60 cm yukarıya kaldırmalıdır. Genelde saptırıcıların arasındaki bölgelerde hava hızının arttığı görülecektir. Eğer peteklerin yanında ölçülen statik basınç yine aynı şekilde yüksek ise petek gözeneklerinin kirli ve tıkalı olduğu anlamına gelir ve temizlenmelidir.

Image title

HAVA HIZININ ÖLÇÜLMESİ

Kümes içindeki hava hızını ölçmek için en ideal nokta; tünel fanlardan yaklaşık 30m uzakta ve yan duvar ile kümes merkezinin ortasıdır. Hava hızı ölçülürken 1,5 m yüksekten ölçümü yapmak ve her ölçüm için 30 sn beklemek doğru sonucu bulmayı kolaylaştırır.

Bu uygulamanın aynısı kümesin diğer yarısı için de uygulanmalı ve okunan ölçümlerin ortalaması hesaplanmalıdır.

Tünel havalandırmanın yapıldığı kümeslerde ortalama hava hızı 2,0-3,0 m/sn olmalıdır. Eğer daha düşük hava hızı mevcut ise yukarıda anlatılan tüm adımlar tekrar gözden geçirilmelidir. Kümes içi hava hızını sağlayacak fan miktarı yetersiz olabildiği gibi fanlar etkin çalışmıyor olabilir.

Deflaktör kullanılan kümeslerde iki deflaktörün tam ortasından ve tünel fanlardan 30 m uzaklıkta ölçüm yapılmalıdır.

Image title

Klapelerde hava hızı: Kış havalandırması için klapelerden yapılan ölçümlerde ise, kümes enine bağlı olarak 3-4,5 m/sn arasında değişmelidir. Klapenin açılmasıyla birlikte ölçüm cihazı klape önüne tutular ve 30 sn beklenir.

Bu uygulama kümesin baş, orta ve sonu olmak üzere her iki taraftaki klapelerde yapılır, kayıt edilir. Ortaya çıkan 6 farklı değerin ortalaması alınır.

Kaynak:

Havalandırma prensipleri-seminer notları: Barbaros GÖKÇEYREKwww.poultryventilation.com - Housing tips, Volume 19, number 7, Michael Czarick