Broiler Üretimi

Kümes İçindeki Amonyak Miktarının Etlik Piliçlerde Büyüme ve Bağışıklık Seviyesine Etkisi

Y.M. Wang, Q.P. Meng, Y.M. Guo, Y.Z. Wang, Z. Wang, Z.L. Yao and T.Z. Shan

Ön Bilgi: Araştırma 0, 13, 26, 52 ppm olmak üzere ortam amonyak seviyesine göre 0-3 haftalık üretim dönemi içinde büyüme ve bağışıklık seviyesi incelenmiş ve bunun için yarısı erkek, yarısı dişi olmak üzere480 adet Arbor Acres broiler günlük civciv kullanılmıştır.

Tablo 1. 3 Haftalık broilerde farklı amonyak seviyesinin büyümeye etkisi

Image title

Ölüm oranı dikkate alındığında 52 ppm amonyağa maruz kalan grupta daha fazla gerçekleşmiştir. Miles et al. (2004) tarafından yapılan çalışmada ise erkek broilerler 25, 50 and 75 ppm amonyağa maruz bırakılmışlar ve canlı ağırlık dikkate alındığında kontrol grubuna göre sırasıyla % 2, 17 ve 21 azalma tespit edilmiştir.

Sonuç olarak 26 ppm den fazla amonyak seviyesine maruz kalan broilerde Canlı ağırlık ve yem değerlendirmede düşüklük söz konusu olurken ölüm miktarında bir artış meydana gelmektedir.

Tablo 2. 3 haftalık broilerde farklı amonyak seviyelerinin lenfoid organ ağırlıklarına etkisi

Image title


Bu denemede n:48

Amonyağın broilerde lenfoid organ ağırlıklarına etkisi: Tablo 2 de görüleceği gibi amonyağın artışına bağlı olarak azalmakta fakat sonuç istatistikî olarak önemsiz çıkmaktadır. Bu sonuç Caveny et al. (1981) tarafından yapılan çalışma ile benzerlik göstermektedir.

Tablo 3: 3 haftalık broilerde farklı amonyak seviyelerinin Periferal kan lenfositlerinin çoğalmasına etkisi (n:24)

Image title


Farklı amonyak seviyelerinin Periferal kan lenfositlerinin çoğalmasına ve serum anti-NDV titresine etkisi: Tablo 3 de görüleceği gibi 52 ppm grubunda, kontrol grubuna kıyasla lenfosit çoğalması ConA ile artarmış ve LPS sırasıyla %10.58 ve 8.82% azalmıştır. Kontrol grubundaki daha fazla çoğalmaya rağmen, amonyak seviyesinin T ve B lenfositlerinin ConA ve LPS ile uyarılmasına bir etkisi tespit edilememiştir. Periferal kan lenfositlerinin çoğalması bağışıklık hücrelerinin kabiliyetiyle ilişkilidir ve test sonuçları göstermektedir ki yüksek amonyak seviyesi hücresel bağışıklık seviyesini azaltacaktır.

Tablo 4: 1-3 haftalık broilerde farklı amonyak seviyelerinin Newcastle antikor titresine (log2) etkisi

Image title


Amonyağın Serum anti-NDV titresine etkisi Tablo4’te gösterilmektedir. 7.günlerde farklı amonyak seviyelerinin serum antikor titresine bir ciddi etkisi tespit edilmemiş ancak 14.gün kontrol grubunun 52 ppm grubuna kıyasla titresi % 38.5 (p<0.05) yüksek çıkmıştır. 21 günlük yaşta ise kontrol grubunun serum antikor seviyesi hem 26ppm hem de 52 ppm grubuna göre daha yüksek çıkmıştır.

Tüm bu sonuçlar bize amonyak miktarının artmasıyla humoral bağışıklığın zarar gördüğünü ve bu nedenle serum antikor titresinin azaldığını göstermektedir.

Tablo 5: Amonyağın serum IgG, IgA, ve Ig seviyesine etkisi (n: 24)

Image title


Amonyağın serum IgG, IgA, ve Ig seviyesine etkisi: Tablo 5’te görüleceği gibi 52 ppm amonyak seviyesinde yetiştirilen broiler grubunda serum IgG, IgA ve IgM düzeyi kontrol grubuna göre, sırasıyla % 8, 12 ve %21 azalmıştır. Amonyak seviyesinin artmasına paralel Ig seviyesindeki düşüşün dışında 13 ve 26ppm seviyesinin bir etkisi tespit edilememiştir. Bununla birlikte genel olarak amonyak seviyesinin artmasına bağlı olarak serum immünoglobilin yoğunluğunda azalma söz konusudur. Ayrıca immünoglobilin salınışının bağışıklık sisteminin antijenleri kovması konusunda çok önemli bir rol oynadığı dikkate alınmalıdır. Bu sonuçlar bize kronik yüksek amonyak seviyesinin immünoglobilin stabilitesine zarar verebildiğini ve yüksek amonyak seviyesinde Ig seviyesinin düşerek bununda enfeksiyon hastalık ihtimalini artırdığını göstermektedir.

SONUÇ

Bu çalışmadan yola çıkarak yüksek amonyak seviyesinin Broiler sürülerinde büyümeye be bağışıklık sistemine zararlı etkisinin olduğunu söyleyebiliriz. Bu deneme çalışması bize, amonyağın mevcudiyetinin dahi kötü broiler performansından dolayı ekonomik kayıplara sebep olacağını göstermektedir. Neticede, hayvanlarda soğuk etkisi yaratmadan ortamdaki amonyağı mümkün olduğunca çabuk uzaklaştıracak şekilde havalandırma oranlarını artıracak sürü sevk ve idaresi için tavsiyeleri desteklemektedir.

Çeviren: Barbaros GÖKÇEYREK

Image title