Broiler Üretimi

Etlik Piliç Kümeslerinde Sıcak Yaz Dönemi Boyunca Havalandırma Sisteminin Etkinliği ve Ölçülmesi

Tüm üreticiler aslında sıcak yaz aylarında kesime gelmiş hayvanları serinletebilmek için yeterli imkânlara sahip olduklarını düşünseler de aslında yapacak çok daha fazla şey mevcuttur. Gerçek şudur ki çoğu basit bakım uygulamalarını bile hayvan içerdeyken ve özellikle kesim yaşına geldiğinde gerçekleştirmek çok zordur. Aşağıdaki bilgiler üretim dönemleri arasındaki boşluklarda kümeslerin bakımı ile ilgili yapılması gerekenler konusunda kılavuz niteliğinde olup muhtemel havalandırma problemlerini ve bu konuda ki zayıf noktaları çok geç olmadan tespit etmeye yarayacaktır.

1) Tüm tünel fanların temiz ve bakımının zamanında yapıldığına emin olunmalıdır. Fanların arkasındaki panjurlar ve fan kanatları temiz olmalıdır. Fan panjurları kolay açılıyor mu? Fan kayışları yıpranmış mı? Motor kasnağı yıpranma ile ilgili belirti gösteriyor mu?  Eğer yıpranmışsa değiştirilmelidir. Ayrıca fan pervanelerinin istenilen hızda döndüğüne dolayısıyla istediğimiz hava hareketini sağladığına emin olunmalıdır.

2) Tünel kümeslerdeki tüm açık alanlarını kapatarak statik basınç testi yapılmalıdır. Bunun için bir adet 140 cm çaplı tünel fan çalıştırın ve statik basıncı ölçün. İdeal basınç değeri 0.20 inch su basıncı (4 °C sıcaklıkta 0.2’’ su basıncı 50 paskal basınca eşittir) olmalıdır; Bu değer elde edildiğinde pratik olarak kümesin hava sızdırmaz olduğu anlamına gelir. Hayvanın yeterli soğumasını sağlamak için statik basınç en az 0.13" (32 paskal) olmalıdır. Tam sızdırmaz bir kümese sahip olunamaması kümesin soğutma kabiliyetini ciddi şekilde azaltır. Diyelim ki kümeste kullanılan 8 tünel fanın 2 tanesi kümesteki statik basıncın 0.10" (24 paskal) olması için kullanılmakta olsun. Bunun anlamı kümeste kullanılan 8 fandan 2 tanesi hayvanları soğutmak için değil, kümesteki çatlaklardan hava çekmek için harcanacaktır. Sadece 6 adet fan kümesi soğutmak için soğutma peteklerinden hava çekmektedir. Bu sadece hayvanların soğumasını azaltmakla kalmaz aynı zamanda kümesin sonu ile soğutma peteklerinin olduğu bölge arasındaki sıcaklık farkının çok yüksek olmasına neden olur.

3)Statik basınç testi hem tüm kümesler için hem de kümesteki fanlar için uygulanmalıdır. Eğer ölçümlerde basınç düşük çıkarsa test edilen fanın istenilenden daha az hava hareket ettirebildiği anlamına gelir ki bu durumda tamir edilmesi veya bakımının yapılması gerekir.

4)Tünel havalandırmanın etkinlik testi için ise kümesteki soğutma peteklerinin perdelerini açın ve tüm fanları çalıştırarak kümes merkezinde statik basıncı ölçün. Genel olarak bu değer 0.08" ve 0.10" (20-25 paskal) olmalıdır. Eğer basınç 0.10" dan fazla ise tünel fanların zorlandığı anlamına gelir. Bunun nedeni perdelerinin tam açılmadığından meydana gelebildiği gibi soğutma peteklerinin gözeneklerinin tıkalı olmasından da kaynaklanabilir ve bu durumda temizlenmesi veya muhtemelen değiştirilmesi gerekir. Düşük statik basınç durumunda ise fanların havayı yeterli miktarda hareket ettiremediği anlamına gelir veya kümeste aşırı hava kaçağı var demektir. 

5)Evoparatif (suyun buharlaşması vasıtasıyla ısının transferi) soğutmanın yapıldığı soğutma peteklerine yeterli özen gösterilmelidir. Peteklerin durumu iyimi veya gözenekleri temiz mi? Kireçten dolayı içleri dolmuş mu? Tüm fanları çalıştırarak soğutma peteklerinden 5-7 cm uzaklıkta ve tam ortasından hava hızı ölçülmelidir. (Bu ölçüm muhtemel yanlış ölçümü engellemek için dış ortamda rüzgâr hızının olmadığı veya en az olduğu zaman yapılmalıdır). 15 cm kalınlığındaki petekler için hava hızı 1.78-2.03 m/sn arasında olmalıdır. Bunun yanında 5 cm petekler için ise 1,5-1.78m/sn arasında ve 10 cm petekler için 1.15-1,4 m/sn arasında olmalıdır. Eğer hava hızı düşük görünüyorsa peteğin hava hızını ölçtüğünüz bölümüne 20 litre su dökün.

Peteklere havanın girdiği yerdeki hava hızını tekrar ölçün. Eğer hava hızı artarsa peteklerin temizliğe ihtiyacı olduğunu gösterir. Eğer hava hızı yukarıda verilen değerlerden daha fazla gerçekleşmişse petek yüzey alanının yetmediği anlamına gelir ki petek eklemek gerekmektedir.

6)Hava deflaktörünün (çatı makaslarının her 10-12m de bir kapatılarak, kümes kesit alanının azalmasıyla tünel boyunca hareket eden havanın hızını artırmaya yarar- Hava saptırıcı) olduğu kümeslerde ise statik basıncın ölçülmesi (tüm tünel fanlar çalışırken) son deflaktörden yaklaşık 9-10m sonra elektronik bir cihazla yapılmalıdır. İdeal olarak basınç 0.12" fazla olmamalıdır. Eğer basınç çok yüksek ise peteklerin olduğu kısımdan 9-10 m sonra tekrar statik basınç ölçülmelidir. Peteklerin yakınında eğer statik basınç düşükse (örneğin 0.06") bu deflaktör perdelerinin çok alçak olduğunu ve fanların çalışmasını zorlayan basıncın ciddi şekilde arttığını göstermektedir. Deflaktörü 30-60 cm yukarıya kaldırabilirsiniz. Çoğunlukla iki deflaktör arasındaki hava hızının arttığı görülecektir. Eğer peteklerin yanında ölçülen statik basınç yine aynı şekilde yüksek ise petek gözeneklerinin kirli ve tıkalı olduğu anlamına gelir ve temizlenmelidir. 

7)Tünel fanlardan yaklaşık 30m uzakta ve 1.5 m yüksekten ve yan duvar ve kümes merkezinin yaklaşık ortasında hava hızı ölçülür. Kullanılan hızölçer cihazın ölçülen değerlerin ortalamasını alabilme özelliği olmalı ve hava hızını ölçebilmek için en az 30 sn beklenmelidir. Daha sonra cihazı kapatılıp tekrar açılarak ölçüm tekrarlanmalıdır. Bu uygulamanın aynısı kümesin diğer yarısı için de uygulanmalı ve okunan 4 ölçümün ortalaması hesaplanmalıdır. Bu uygulama şekli kümes içindeki hava hızının belirlenmesinde oldukça doğru bir sonuç verecektir. Tünel havalandırmanın yapıldığı kümeslerde ortalama hava hızı 2,5-3 m/sn olmalıdır. Eğer bu değerlerden daha düşük bir rakam elde edilmişse yukarıda anlatılan tüm adımlar tekrar gözden geçirilmelidir. Bu durumda istenilen soğutma için yeterli tünel fanınız olmayabilir. Deflaktör olan kümeslerde ise ölçüm, iki deflaktörün tam ortasından yapılmalı ve tünel fanlardan yaklaşık 30m uzakta olmalıdır. 8) Eğer 15 cm kalınlığındaki petek kullanılıyorsa peteğe suyun geldiği depoyu kapatarak suyu kesin. Tüm kümeslerdeki peteklere su sağlayan depoları kapatın ve suyu boşaltın. Ardından suyu tekrar açarak peteklere su gitmesini sağlayın ve suyun kümese geldiği yerde 40 psi su basıncı elde edip etmediğinizi ölçün. Eğer elde edemiyorsanız yeterli su kapasitesine sahip olamayabilirsiniz. Bu durumda şebekeden veya kuyudan gelen borunun çapı yeterli olmayabilir 9) Petek sisteminin su deposu tamamen dolu olduktan sonra suyu peteklere dağıtan pompayı çalıştırın. Dağıtım sisteminin en sonunda suyun fıskiye şeklinde ulaştığı yüksekliği kontrol edin. Eğer yeterli yüksekliğe çıkamıyorsa su pompasının filtresinin ve su pompası kanatlarının yeterince temiz olduğunu ve valfların yeterince açık olduğuna dikkat edin. Eğer halen düşük ise kullanılan filtre veya sirküle pompası daha iyisi ile değiştirilmelidir. 10) Son olarak her bahar kümeslerinizdeki elektrik hatlarınızı bir teknisyen tarafından kontrol edilmeli ve özellikle problem olabilecek alanlar üzerinde durulmalıdır.

EK: Kümes içi statik basıncın ölçümünde kullanılan birimlerin çevrilmesi.

Çeviren: Barbaros GÖKÇEYREK

Kaynak: www.poultryventilation.comHousing tipsVolume 19, number 7Michael Czarick

Image title