Broiler Üretimi

Broiler Kümeslerinde Farklı Renkte Işık Kullanımının Broiler Performansına Etkisi

Modern broiler sürülerinin yönetimi için aydınlatmanın önemi herkes tarafından kabul edilmektedir. Bundan dolayı tam çevre kontrollü kümeslerde suni olarak yapılan aydınlatmada ışığın kaynağı, süresi, yoğunluğu ve dalga boyu broiler performansı için çok daha önemli hale gelmektedir (Andrews and Zimmerman,1990). Daha önceleri, broiler sürülerinde yapılan aydınlatmanın süresi ve yoğunluğu önemli iken, son yıllarda farklı renkte yapılan aydınlatmalara (Monokromatik aydınlatma) ilişkin çalışmalar hız kazanmıştır.

Işık nedir: Işık radyo dalgası, röntgen dalgaları gibi elektromanyetik radyasyonun bir çeşididir. Eğer radyasyonun dalga boyu 300-800nm (1nm, milimetrenin milyonda biridir) arasında ise insan gözü tarafından ışık olarak görülmektedir. Dalga boyu ışığın rengini belirler. Menekşe rengi 300nm iken 800 nm ise kırmızıdır. Aşağıdaki şekilde farklı renklere ait dalga boyları gösterilmektedir.

Image title


Işık yoğunluğu: Yoğunluk lüks (lümen) olarak ölçülür ve birim yüzey alanına düşen elektromanyetik radyasyon miktarıdır. Işık yoğunluğunu ölçen lüksmetreler için sadece birim alana düşen ışığın yoğunluğu önemli olup, ışığın dalga boyu ya da rengi önemli değildir.

İnsanlar ve kanatlılar ışığın dalga boyunu seçmeleri bakımından farklı özelliklere sahiptir. Kanatlılar yeşil ve mavi rengi ihtiva eden kısa dalga boylu parlak ve beyaz ışığı daha iyi algılarlar. Kanatlıların beyninde ışığa hassas hücreler bulunmaktadır ve bunlar ışık ile uyarılırlar. Özellikle uzun dalga boylu ışıklar beyni etkilemektedir.

Kanatlılar tarafından hem ışığın kendisinin hem de çeşitli dalga boylarının algılanması insanla kıyaslandığında farklıdır. Kanatlılar ışık spektrumundaki mavi rengi insana göre 13 kat, kırmızı rengi ise 3.5 kat daha yoğun görürler. Yeşil ve mavi ışık gözler yoluyla kanatlının sinir hücrelerine giderek büyüme hormonunu uyarır. Tüm bunlardan dolayı sadece doğru renkte ışığın verilmesi değil aynı zamanda istenmeyen renkteki ışığın önlenmesi de önem taşımaktadır. Şekil de insanların ve tavukların farklı renkte (dalga boyu) ışığa karşı duyarlılıkları gösterilmektedir.

Neticede tavuklar içinde mavi ve yeşil ışığın bulunduğu kısa dalga boylu ışığı kullanırlar ama üreme sisteminin uyarılması için ise kırmızı renge ihtiyaç duyarlar. Eğer biz broileri yem tüketimine teşvik etmek istiyorsak kısa dalga boylu mavi ve yeşil ışık renk kombinasyonunu vermemiz gerekmektedir.

Rozenboim I, Biran I, Uni Z, Robinzon B, Halevy O tarafından Farklı renkteki ışıkların broiler performansına olan etkisini görmek amacıyla 1999da yapılan çalışmada; beyaz, mavi (480 nm), yeşil (560 nm), ve kırmızı (660 nm) olarak 4 farklı renk kullanılmış ve deneme gruplarında, hayvan seviyesinde 0.1 W/m2 ışık yoğunluğu ve 23 saat aydınlık ve 1 saat karanlık uygulanmıştır.

Sonuç olarak yeşil ışıkta yetişen grubun bireylerinde 3. Günden itibaren diğer gruplara göre canlı ağırlık artışı bakımından çok bariz ilerleme gerçekleşmiş ve bu fark tüm deneme boyunca devam etmiştir. Mavi ışık daha ileriki yaşlarda kendisini göstererek büyümeyi artırmıştır. Göğüs kası ağırlığı ise 23 ve 35. Günlerde yapılan ölçümlere göre yeşil ışıkta büyütülen broilerde diğer gruplara göre ciddi ölçüde yüksek tespit edilmiştir. Neticede yeşil ve mavi ışığın büyümeyi uyardığı sonucuna varılmıştır.

2008 yılında J. Cao, W. Liu, Z. Wang, D. Xie, L. Jia and Y. Chen tarafından yapılan çalışmada ise mavi ve yeşil renkli ışıkların büyümeyi teşvik ederek testosteron salınışını uyardığı ve dolayısıyla miyofibril büyümesini teşvik ederek broileri geliştirdiği sonucuna varılmıştır. Bu araştırmada;

  • Broiler gelişimi ve üretim performansı üzerine etkisi bakımından incelendiğinde 15 lüks ışık yoğunluğu ile birlikte erken dönemde yeşil ışığın, geç dönem de ise mavi ışığın pozitif etkisi daha fazla olmuştur.
  • Mavi ve yeşil ışık testosteron salgılamasını uyararak miyofibril (kaslarda kasılıp gevşemeyi sağlayan, kas proteinlerinden oluşan telcikler) gelişimini teşvik etmektedir.
  • Farklı renkteki ışığın FCR’a etkisi bulunmamaktadır.

Bununla birlikte broiler üretiminde kullanılacak ışığın ideal renk kombinasyonu ile ilgili çalışma ise 2004 yılında Rozenboim I, Biran I, Chaiseha Y, Yahav S, Rosenstrauch A, Sklan D, Halevy O tarafından Broiler gelişimine yeşil ve mavi renk ışık kombinasyonunun etkisi başlığı ile yapılmıştır.

Neticede erken dönemde yeşil ışık büyümeyi teşvik ederken 10 veya 20. Günlerde mavi ışığa geçilerek büyüme uyarımı devam ettirilmiştir. Yine bu çalışmada da FCR’a bakımından farklı ışık renginin bir etkisi bulunmamıştır.

XIE D. ; WANG Z. X. ; DONG Y. L. ; CAO J. ; WANG J. F. ; CHEN J. L. ; CHEN Y. X.Farklı renk ışığın bağışıklık sistemi üzerine etkisini incelemiş ve özellikte yeşil ışığın kandaki Periferal T lenfositlerin çoğalmasını ciddi şekilde artırdığını tespit etmişlerdir. Ayrıca yeşil ışığın diğer renklere kıyasla 28.günde serum Anti-newcastle seviyesini (32,9%, P < 0.05) ciddi şekilde artırdığı tespit edilmiştir.

SONUÇ;

Başarılı bir broiler yetiştiriciliği için ışığın sadece yoğunluğu değil aynı zamanda rengi de önemlidir.Yeşil ışığın broiler performansına olan etkisi 3. Günden itibaren başlamaktadır. Yeşil ışık, broilerde göğüs eti oranını artırmaktadır.Yeşil ışık erken dönemde performans üzerinde etkili iken 20.günlerden itibaren mavi renk daha etkili olmaktadır.Farklı renk ışığın yem değerlendirmesine bir etkisi bulunmamaktadır.Yeşil ve mavi ışık bağışıklık sistemi üzerine pozitif etkilidir. Broiler yetiştiriciliğinde YEŞİL+MAVİ ışığın birlikte kullanımı en iyi sonucu vermektedir.

ÇEVİREN:Barbaros GÖKÇEYREK

KAYNAK:

1.The effect of monochromatic light on broiler growth and development Rozenboim I, Biran I, Uni Z, Robinzon B, Halevy O.The Hebrew University of Jerusalem, Faculty of Agriculture, Department of Animal Science, Rehovot, Israel

2.Green and Blue Monochromatic Lights Promote Growth and Development of Broilers Via Stimulating Testosterone Secretion and Myofiber Growth J. Cao, W. Liu, Z. Wang, D. Xie, L. Jia and Y. Chen1

3.The effect of a green and blue monochromatic light combination on broiler growth and development.Rozenboim I, Biran I, Chaiseha Y, Yahav S, Rosenstrauch A, Sklan D, Halevy O.Hebrew University of Jerusalem, Department of Animal Science, Rehovot 76100, Israel.

4.Effects of Monochromatic Light on Immune Response of Broilers XIE D. ; WANG Z. X. ; DONG Y. L. ; CAO J. ; WANG J. F. ; CHEN J. L. ; CHEN Y. X.

5.About Lux and Light By Ron Meijerhof, Senior Technical Specialist

Image title