Broiler Damızlık Üretimi

Etlik Piliç Damızlık Çiftliklerinde Folluk-Yumurta Deposu Arasında Yapılan Uygulamalar

Yeni yumurtanmış bir döllü yumurta içinde yaklaşık 60.000 canlı hücreyi barındıran bir embriyo ihtiva eder ve yaşayan bir organizmadır. Yapılan tüm uygulamalar bu yaşayan organizmanın istediği ortamı sağlanmak ve onu canlı tutmayı amaçlamaktadır. Tavuğun vücut sıcaklığı 41 °C olup yumurtlamayı takiben bu sıcaklıktaki yumurtanın 4-5 saat içinde 21 °C’ye kadar soğuması gerekir.

Eğer bu süre 2 saatten az olursa Hava boşluğu yanlış pozisyonda gelişir ve Kontaminasyon oranı artar. Eğer bu süre 6 saatten fazla olursa, ön İnkübasyon tehlikesi ve erken dönem embriyo ölümlerinde artış meydana gelebilir. Ayrıca tüm yumurtaların homojen bir şekilde ve sürede soğuması önemlidir. Örneğin; Kış mevsiminde tüm yumurtalar 2,5 saatte yaz döneminde ise 4,5 saatte soğuması gibi.

  • Soğuma profili  -Soğuma profili sürekli ve düzgün olmalıdır. Yumurtanın soğuması 2-3 saatte ±5 C° oluyorsa, sıcaklık şoku meydana gelebilir.
  • Hava boşluğunun çapı yumurtlamanın 12-15 saatlerinde 20 mm dir.
  • Blastoderm büyüklüğü ise yumurtlama esnasında 2-3 mm iken depolama süresince 3-4 mm kadardır.
  • Yumurta deposu sıcaklık ve nem değerleri ise depolama süresine bağlı olarak değişmekle birlikte, 4-6 günlük depolamalara kadar 19 °C ve 70-75 % RH olmalıdır.

Toplam depolama zamanında yumurta ağırlık kaybı % 0,5 i geçmemelidir.

YUMURTA TOPLAMA- FOLLUKLAR

Her toplamada kırık, kirli ve yer yumurtaları diğer yumurtalardan ayrı tutulmalıdır. Folluk malzemesi sık sık değiştirilmelidir. Otomatik folluklarda folluk içi plastik petler düzenli olarak değiştirilmelidir. Toplam pet ihtiyacının en az %20’si fazla olarak temiz bir şekilde depoda olmalı ve kirlilerin yerine ihtiyaç duyulduğu anda değiştirilmelidir. Yumurta bantları düzenli olarak temizlenmeli ve hatta dezenfekte edilmelidir.

Sürü yaşı ilerledikçe kabuk daha incelmesinden dolayı daha gözenekli olur ve bakteri girişi kolaylaşır. Sık ped değişimi ve bant temizliğinin kontaminasyonu azaltmaktaki etkisini aşağıdaki grafikte görebiliriz.

Image title

Otomatik folluğun bulunduğu ve ped değişimi ile birlikte bant temizliğinin 40. Hafta yapıldığı bir damızlık sürüsündeki bulaşıklık seviyeleri yukarıdaki grafikte verilmiştir.

YUMURTA TOPLAMA SIKLIĞI

Geleneksel folluk sistemlerinde yumurtaların en az günde 4 defa toplanması gerekir. Bu uygulama aynı folluğa yumurtlayan diğer tavuklar tarafından yumurtanın tekrar ısınması ve embriyo gelişiminin tekrar başlaması gibi olumsuz etkileri azaltmaya yardımcı olacaktır. Diğer tavukların ayaklarından ve vücutlarınden gelecek olan bulaşma riskini de azaltacaktır.

Aynı sebepden dolayı gece boyunca yumurtaların yerde veya follukta kalmasını önlemek için günün son yumurta toplaması mümkün olduğu kadar geç bir saatde yapılmalıdır. Otomatik toplama sistemleriyle çiftlikde sık toplama gerekli değildir. Bu sistemler yumurtlamadan sonra yumurtayı banta doğru hareket ettirdiği için yumurta folluk gözünde kalmaz. Toplanan  yumurtaların plastik gelişim tepsilerine toplanması ve bu şekilde yumurta arabalarında depolanması faydalı olacaktır.  Karton iyi bir izolasyon malzemesi oluğu için karton viyollere toplanan yumurtalarda, ciddi şekilde tekrar ısınma riski olabilmektedir. Kartonun viollerde yapılan depolamalarda alınan ölçümlerde orta sıradaki viollerin merkezinde yapılan ölçümlerde 32 °C den fazla kabuk sıcaklığı tespit edilmiştir.

Yer yumurtaları folluk yumurtalarından ayrı toplanmalı ve muhafaz edilmelidir. Birinci kalite yumurtalar toplanmadan once eller yıkanmalı ve dezenfekte edilmelidir.

Image title

Yumurta, yumurtlandığı zaman neredeyse sterildir fakat yumurtlamayı takiben folluktaki 1 saat içinde yumurtadaki bakteri sayısı 5.000-10.000 olurken kirli yumurtalarda 1.000.000 ve daha fazlası bulunmuştur.

YUMURTANIN SINIFLANDIRILMASI

Birinci kalite kuluçkalık yumurtalar  görsel olarak temizdir. Şekil bozukluğu, çatlak veya kırık yoktur. Kümeslerde kabuk kalitesini bozmadan steril bezle yapılan yapılan kuru temizliğin ardından kuluçkalık yumurta olmaya hak kazanırlar. Çok kirli ve dışkı ile aşırı bulaşık yumurtaların temizlenmesi için kullanılan bulaşık teli veya sert temizlik malzemeleri kabuğun koruyucu tabakası olan kütiküle zarar vereceği ve kabuki üzerindeki deliklerin doğal yapısını bozacağı için bakteriyel bulaşma riskini artıracaktır. Bunun neticesinde düşük kuluçka randımanı ile birlikte bozuk civciv elde etmemize neden olacaktır.

Çok fazla kirli olan yumurtaların kuluçkalık olarak değerlendirilmemesi yararlı olacaktır. Eğer yumurtalarda sulu temizlik yapılıyorsa yumurta deposuna konmadan önce, kuruması ve  soğumuş olması gerekir. Rutin olarak yapılan takip neticesinde yıkanmış yumurtaların bulunduğu tepsilerde sıcaklığın 21 °C ye çıktığı ve normal depolama şartlarına dönüşünün 8 saat gibi bir zaman aldığı tespit edilmiştir.

Yumurta depolama sıcaklığı embriyo gelişiminin durması veya embriyonun uyutulması için gerekli sıcaklıkta olmalıdır. Depolama sıcaklığının istenilen değerden yüksek olması embriyo gelişimini erkenden başlatacağından dolayı gelişim makinelerine yumurta basımından sonra imkübasyonun ilk evrelerinde embriyo ölümleri meydana gelir. Dolayısıyla yumurta tasnif odasından başlayarak, depolama, nakliye ve basıma kadar geçen süreç boyunca yumurta kabuk sıcaklıkları sürekli takip edilmeli ve bunun için gerekli soğutma/ısıtma önlemleri alınmalıdır.  Aşağıdaki grafik kış mevsiminde aynı çiftlikde ısıtma düzenlendikden önce ve sonraki durumu gösterir.

Image title

Yukarıdaki grafik, tasnifden sonra yumurta deposuna varan yumurtanın iç sıcaklığını gösterir. Her iki durumda da kümes sıcaklığı 18 °C olarak gerçekleşmiştir. Tasnif  odasının sıcaklığı önce 7°C daha sonra 16 °C olmuştur. Kuluçkahanede yapılan yumurta kırım incelemesinde ölümlerin ilk 24 saat gerçekleşen erken embriyo ölümleri olduğu tespit edilmiştir. Tüm tasnif odası ve çalışılan tüm yüzeyler günlük olarak temizlenmeli ve dezenfekte edilmelidir. Isı kontrolü için tüm kapılan hava sızdırmaz ve kapalı olmasına dikkat edilmelidir.

Barbaros GÖKÇEYREK