Broiler Damızlık Üretimi

Broiler ve Yumurtacı Damızlıklarda Tüy Çekme ve Kanibalizm

Tavuklarda tüyler vücudun korunması ve ısı yalıtımı için son derece önemli rol oynarlar. Çok miktarda tüy kaybı derinin yaralanmasına ve dolayısıyla muhtemel enfeksiyona sebep olabilmektedir. Ayrıca yüksek miktarda tüy kaybının olduğu bölgelerde çok daha fazla enerji kaybı gerçekleşeceği için vücut sıcaklığını devam ettirebilmek için daha fazla enerjiye ve daha fazla yem tüketimine ihtiyaç olacaktır. 

Tavuklarda tüy kaybı zaman zaman sürüdeki bireylerin birbirlerinin tüylerini çekmesi veya gagalaması şeklinde meydana gelebilir.   

Tüy çekme, herhangi bir tüy kaybına sebep olmadan sadece basit bir durum olarak kalabileceği gibi tüylerin sürekli çekilmesine bağlı olarak uçlarının tamamen kaybolduğu ve sadece teleklerin kaldığı durumdan, tüylerin tamamen kaybolduğu duruma kadar çok geniş bir hal alabilmektedir. En kötü durum olan tüylerin tamamen kaybolması durumunda;  

  • Deri fiziksel yaralanmaya maruz kalır 
  • Hayvanlar daha fazla ısı kaybettikleri için daha fazla yem tüketirler
  • Özellikle yeni yeni gelişen tüyler çekildiğinde kanamaya sebep olabilir ve bu durum ileride kanibalizm’e neden olabilir. 

Image title

Tüy çekme alışkanlıkla şekillenir. Hayvanlar bu alışkanlığı bir diğerine aktararak tüm sürü etkilenebilir. Kanibalizm ortaya çıktığında sürüde gerekli tedbirler hemen alınarak ciddi yaralanma ve ölümlere sebep olması önlenmelidir.

Tüy çekme vücudun herhangi bir bölümündeki tüylerde olabildiği gibi sırt, sağrı ve kuyruk tüyleri genelde en fazla etkilenenlerdir. Bu alışkanlık genelde yem yeme veya hayvanların birbirini tanıma amaçlı tüy emmesine benzer şekillenir. 

Image title

Gagalama problemi herhangi bir yaşta başlayabilir bununla birlikte 3–6 haftalar veya yumurtlamaya 12 hafta kala en riskli dönemdir.  Genç sürülerde gagalama daha çok ayaklarda görülürken, yumurta dönemindeki hayvanlarda ise bu daha çok baş veya geri gagalaması şeklindedir. Baş gagalaması ise yaralanmış ibik ve sakalların gagalanması şeklindedir. 

Eğer geri gagalaması durmazsa ‘Geri çıkması’ meydana gelecektir.  Geri çıkması; gagalamanın vent bölgesindeki kasların elastikiyetinin kaybolmasına neden olması durumunda meydana gelir ve yumurta kanalının geriden çıkması ile sonuçlanır. 

Geri çıkması çoğunlukla, geçmişteki bazı gagalama problemlerine bağlı olarak yumurta döneminde meydana gelmektedir.

Gagalama öncesi sürü genelde huzursuzdur ve bazı hayvanlar kendilerini saklamaya çalışır. Gagalamanın yol açtığı hasarın büyüklüğü ile sürü stresi veya huzursuzluğu arasında pozitif bir ilişki vardır.

Gagalamanın Sebepleri

Tüy çekme genelde bir veya daha fazla faktörün bileşimi olarak karşımıza çıkar: 

Yetersiz Besleme

1.Rasyondaki dengesizlikler 

  • Kalitesiz yem 
  • Yemde selülozun düşük olması 
  • Yemde mısır miktarının yüksek olması
  • Minerallerin yetersizliği 
  • Yemde yüksek tuz miktarı 

2.Yetersiz yemlik ve suluk alanı 

3.Yetersiz yem ve yemleme süresi 

4.Pelet yemleme (yem tüketim süresini azalttığı için)

Sürü İdaresi ve Bakımında Eksikler

1.Bazı ırklar daha duyarlıdır 

2.Sürü stresi: 

  • Aşırı kalabalık
  • Yetersiz folluk 
  • Stres ve boş vakit

3.Çevresel Stresler 

  • Kötü havalandırma 
  • Yüksek sıcaklık ve nem 
  • Parlak ışık 

4.Sağlıkla ilgili olumsuzluklar 

  • Yaralanmalar
  • Dış parazitler – bit ve pireler 

Yukarıda sıralanmış sebeplerden herhangi biri veya birkaçına sürü maruz kaldığında, hayvanların tüy çekme-gagalama gibi bazı anormal davranışlarla sonuçlanan reaksiyonlar vermesine neden olacaktır. 

Gagalamanın Önlenmesi

Öncelikle, tüy çekme-gagalamanın durdurulması son derece zordur; dolayısıyla problemin tedavisinden ziyade önleyici tedbirler daha önemlidir. Sürü idaresinde aşağıda verilen önlemlerin uygulanması iyi sonuç verecektir: 

Besleme

1.Yaşa bağlı olarak yeterli ve dengeli yemin hayvanlara verilmesi. 

2.Yeterli yem ve yemlik alanının kullanıldığı yemleme sistemin sağlanması. 

3.Yemde yulafın artırılması yeterli selülozun sağlanması bakımından faydalı olacaktır. 

4.Yemdeki tuz oranının ideal olduğundan emin olunmalıdır. 

5.Toz yem tüketen sürülerde yem tüketim süresi daha fazla olacağı için, hayvanların birbirleriyle oynama süresini kısaltacaktır. 

Sürü Bakımı

1.Sürü Geneli 

  • Yeterli yerleşim sıklığı ve folluk sayısı sağla 
  • Hayvanları oyala
  • Hayvanların yem tüketim süresini artır 
  • Altlığı karıştır veya yeni altlık ekle 
  • Kafesteki hayvan sıklığını azalt (3–4) 
  • Sürüyü sakinleştir 
  • Kümes içinde zil veya radyo ile gürültü oluşturarak sürünün ani değişikliklere alışması sağla. 

2.Çevresel

  • Yeterli havalandırmayı sağlayarak kümes içindeki beklemiş havayı atıp yerine taze hava verilmelidir. 
  • Ergin hayvanlar için en rahat sıcaklık aralığı 16–22 derecedir.. 
  • Yoğunluğu değiştirilebilir ışıklar kullanılarak ışık yoğunluğu 0.25 – 1 Lux’e düşürülebilir.  

3.Sağlık

  • Parazitler bir an önce tedavi edilmelidir 
  • Zarar görmüş bireyleri sürüden hemen çıkartılmalıdır 

Gaga Dağlama

Image title


1.Amaç gaganın ucundaki keskin kısmın alınmasıdır. 

2.Yaş: İlk günden 7–10. Güne kadar gaga dağlama işlemi yapılabilir; Eğer gerekliyse 10–12 haftalarda tekrar elden geçebilir. 

3.Yöntem:

  • Gaga kesme işlemi her bölme için en fazla 2 gün sürmelidir 
  • Bıçak sıcaklığı 812 ºC olmalıdır (koyu kırmızı renk). 
  • Keskin bıçak kullanılmalıdır. 
  • Kesme işlemi 2–2,5 saniye sürmelidir 
  • Dilin yanmayacağı şekilde hayvan tutulmalıdır. 
  • Temiz ve uygun şekilde hazırlanmış aletler kullanılmalıdır 
  • Yemlemenin daha kolay yapılabilmesi için yemlikler ve suluklar tamamen dolu olmalıdır. 
  • Suyla vitamin ve elektrolit karışımı verilmelidir. 
  • Eğitimli personel kullanın. 
  • Hasta veya stresli hayvanlarda gaga kesme yapmayın. 

Sonuç

Tüy çekme ve Kanibalizm problemi, güvenilir ve doğru şekilde uygulanan sürü bakımı ile önlenebilir. Tüy çekme problemi, erken teşhis edilir ve önleyici tedbirler bir an önce alınırsa, çok çabuk bir şekilde düzeltilebilir.  

Çeviren: Barbaros Gökçeyrek

Kaynaklar

P. Hunton, 1982 Leaflet 480, Min. of Ag: Written by Alex Oderkirk, Poultry Specialist, Nova Scotia Department of Agriculture and Marketing, PO Box 550, Truro, NS, B2N 5E3, February 10, 1986