Broiler Damızlık Üretimi

Broiler Damızlık Üretiminde Önemli Noktalar

Giriş

Kanatlı etine olan talebin son 30 yıldır tüm dünyada hızla artması ve tüketicilerin değişen tüketim alışkanlıkları, broiler ırklarının seçim kriterlerinin sürekli gelişmesine neden olmuştur.

Uzun yıllar boyunca süren titiz ve bilimsel seçim çalışmalarının neticesi olarak günümüzün modern broiler ırkları, yüksek karkas randımanı, hızlı ağırlık artışı ve yüksek yem değerlendirme kabiliyetine ulaştırılmıştır.

Bilindiği gibi Etlik piliçlerde (broiler) hızlı büyüme ile damızlıklarda (etlik piliç anaçları – ebeveynleri) üreme özelliklerinin birbiriyle negatif ilişkidedir (Siegel and Dunnington., 1985).

Bundan dolayı ağırlık artış hızı broiler için istenilen bir özellik olurken, damızlıklarda ise yumurta sayısı, döllülük ve diğer üreme parametrelerini negatif etkilediği için kontrol altında tutulması gereken bir özellik olmaktadır. Ortaya çıkan bu ikilem broiler damızlık sürülerinin yemlenmesi ve idaresini oldukça güçleştirmektedir.

Serbest yemleme yapılan damızlığın, broiler gibi canlı ağırlık alma kapasitesine sahip olduğu bilinmektedir. Ancak, hedef canlı ağırlık değerlerine bakıldığında, dişi damızlığın 22. haftada ağırlığı ile 6 haftalık yaştaki broiler ağırlığının neredeyse birbirine eşit olduğu görülecektir.

Damızlıklarda bu yüksek ağırlık alma potansiyeli, üretim dönemindeki problemlerin en aza indirilmesi için tüm hayatları boyunca ağırlıkların kontrol altında tutulmasını (Richards et al., 2010), zorunlu hale getirir. Bu yüzden damızlıklar, yetiştirme ve üretim dönemi boyunca kısıntılı yemleme ve ağırlık kontrol sistemine dayanan sürü idaresi esasına göre büyütülürler.

AMAÇ

Damızlık yetiştiriciliğinde amaç, mümkün olduğunca yüksek miktarda döllü kuluçkalık yumurta elde etmektir. Döllü olmayan yumurtalar ancak sofralık yumurta olarak satılabilirler (Günümüzde broiler kuluçkalık yumurta fiyatı 0,90 TL (0,36 US dolar) iken, sofalık yumurta fiyatı yaklaşık 0.19 TL. dir. (0,07 US dolar).

Buna ek olarak damızlıklarda yaşama gücü, her bir dişi başına üretilen kuluçkalık yumurta miktarı, çıkım gücü, kuluçka randımanı ve civciv başına tüketilen yem miktarı gibi ekonomik ve teknik parametreler de dikkate alınmaktadır.

Tüm parametreler ışığında 64. Haftanın sonunda anaç başına ( 25.Haftadaki damızlık sayısına göre) 148 civciv, 178 Kuluçkalık yumurta ve 0-64 haftalık dönem boyunca civciv başına 370 gr yem tüketimi (veya anaç başına 54,76 kg) iyi bir sürü sonucu olarak kabul edilebilir.

DAMIZLIK SÜRÜLERİN BAKIMINDA ÖNEMLİ DÖNEMLER

 

Büyütme Dönemi 0-70 Gün

GÜNLER AMAÇ UYGULAMA
0 gün KÜMES HAZIRLIĞI Kümes 24-48 saat önceden ısıtılmalı ve talaş sıcaklığı 28 C ͦ olmalıdır. Kümes tabanının en az %40 kısmı kâğıt ile kaplanmalı, kâğıtların üzerinde civciv başına 50-70 gr yem konulmalıdır. Su temiz, 18-20 C ͦ ve yeterli miktarda suluk/nipel olmalıdır. Minimum havalandırmalar çalışmalı, uygun sıcaklıkta ve yeterli miktarda taze hava kümese girmelidir. Işık süresi 23 saat ve yoğunluk 80-100 lüx olmalıdır.
0–28 gün ERKEN DÖNEM BAKIMİSKELET, BAĞIŞIKLIK, TÜYLENME VE İŞTAH GELİŞİMİNİN TEMİNİ İlk 3 gün 23 saat ışık verilmeli, takip eden günlerde kademeli, takip eden günlerde kademeli olarak düşürülüp 10.günde 8 saat olmalıdır. İlk hafta hedef ağırlık yakalanmalıdır. 10.günden sonra (hedef ağırlık elde edilmişse) günlük yemlemeye geçilmelidir. İlk 2 hafta 10’luk gruplar halinde haftalık toplu tartım, daha sonraki haftalarda bireysel tartımlar yapılmalıdır (sürünün en az %2 si)
28–35 gün SINIFLANDIRMA Sürü idaresinin daha kolay yapılabilmesi için tüm sürünün kendi içinde üniform küçük gruplara bölünmesi işlemine sınıflandırma denir. Sürünün %CV değerine göre sürü 2 veya 3 gruba bölünür. Oluşturulan küçük gruplar için yeni haftalık canlı ağırlık hedefi ve yemleme programları yapılmalıdır. Amaç 9-10. Haftalarda tüm grupların aynı hedef ağırlıkta birleştirilmektir.
35–70 gün İSKELET GELİŞİMİ GRUPLARIN BİRLEŞTİRİLMESİ Her bir grup için belirlenmiş olan ve 9-10 haftalarda birleşecek olan yeni ağırlık hedeflerine göre haftalık yemleme programları ayarlanmalıdır. Her bir grup için ve tüm sürü genelinde uniformite değeri takip edilmelidir.
  HAFTALIK AĞIRLIK VE KONTROLLÜ YEMLEME Gerekirse ara tartımlar yapılarak 70. Gün sonunda tüm sürüde ≤ 8 %CV değeri ve hedef canlı ağırlık elde edilmelidir. Yemlik alanı dişi başına en az 10 cm olmalı ve 4-5 ad/ m2 yerleşim sıklığı olmalıdır

 

Büyütme dönemi 70-140.gün

70–105 gün İSKELET GELİŞİMİ KONTROLLÜ AĞIRLIK ARTIŞI VE YEMLEME İskelet gelişimi büyük ölçüde tamamlandığı için bölmeler arası geçişi son verilmelidir. Üniform yemlemeye, yemlik alanına ve yem dağıtım süresine (en az 30–45 dk.) dikkat edilmelidir. Yemlik alanı dişiler için 15 cm, erkekler için 18 cm olmalıdır.
105–140 gün %7-10 YEM ARTIŞI ÖN ÜRETİM DÖNEMİ 105. günden itibaren yapılan haftalık %7–10 yem artışı ile canlı ağırlık artırılarak sürü fizyolojik olarak cinsel olgunluğa hazırlanmalıdır. Bu dönemde kesinlikle ağırlık kaybı olmamalıdır. Aşılama stresine dikkat edilerek 19. Haftadan sonra sürüyü strese sokacak her türlü uygulamadan (aşılama, üretim kümeslerine aktarma, yemlik değişimi vs.) kaçınılmalıdır. En geç 18. Hafta günlük yemlemeye geçilmelidir.

 

Üretim Dönemi

140–154 gün IŞIK UYARIMIHOROZ KATIMI Yumurta üretimini başlatmak için ışık artışı yapılmalıdır. Işık artışı miktarı ve yoğunluğu sürünün cinsel gelişimine bağlı olarak karar verilmelidir. İlk ışık artışı 140-154. Günlerde yapılabilir. İdeal bir sürüde genel olarak ilk ışık artışından 7–11 gün sonra günlük %1, 14–18 gün sonra %5 yumurta verimine ulaşılmalıdır. Yumurta üretiminin başlamasıyla yumurta yemine geçilmelidir. Sürünün cinsel gelişim durumuna göre 154. Günden itibaren tam veya kademeli olarak horoz katılmalıdır. Horoz katımında %9-10 oranı uygulanabilir.
154- 238 gün ÜRETİMİN BAŞLAMASIYEM ARTIŞIERKEN DÖNEM ÖLÜMLERCANLI AĞIRLIK KONTROLÜ Işık artışına devam edilmeli (14–15 saat maksimum) Aşırı ağırlık artışından kaçınılmalı. Yumurta üretiminde her %5 artış için yem artışı yapılmalı. Pik yeminde 165–167 g/gün/dişi hedef alınmalı. 23–29. Haftalar arası erken dönem dişi ölümleri takip edilmeli, sebebi mutlaka araştırılmalıdır. Günlük yem miktarında belirlenirken yumurta miktarı ve yumurta ağırlığı takip edilmelidir. Yumurta kitlesi mutlaka hesaplanmalı ve buna göre dişilerde yem çekme zamanına karar verilmelidir. 26. Haftadan itibaren horozlar dişi yemliklerinden yem çalamayacakları için horozlara günlük 4-5 gram yem ilavesi yapılmalıdır. Horoz oranı haftalık düşürülmeli ve pik döneminde %7,5-8 oranında olmalıdır
238 gün-Dönem sonu DİŞİLER İÇİN YEM AZALTMA, HOROZLAR İÇİN YEM ARTIRMA PROGRAMI Pik verimi sonrası yumurta üretiminde sürekliliği sağlayarak döllü kuluçkalık yumurta miktarı maksimize edebilmek için canlı ağırlık kontrolü son derece önemlidir. Bu amaçla azalan yumurta üretimine bağlı olarak günlük yem miktarı da düşürülmelidir. Bir programa göre yapılması gereken bu uygulamada genel olarak 35–52 haftalar kademeli olarak 155 g/tavuk/gün, 52–64 haftalar kademeli olarak 148 g/tavuk/gün azaltılmalıdır. Horozlar için canlı ağırlığa göre haftalık yem artırmaya devam edilmelidir.

 

SONUÇ

Bir yandan broiler gibi hızlı büyüme, düşük yem tüketimi ve yüksek göğüs eti oranı, öte yandan bir yumurtacı gibi yüksek kuluçkalık yumurta ve yüksek döllülük gibi üretim parametrelerine göre genetik seçimin yapılması, damızlık sürülerinin bakımının giderek daha da güçleştirmektedir.

Broiler damızlık sürülerinin ekonomik ömrünün 60-64 hafta olduğunu dikkate alırsak, bu süre zarfında yapılabilecek hataların hepsi ciddi verim kayıplarına ve civciv üretim planlamasında boşluklara neden olabilecektir.

Genel anlamda

  • Günlük besin maddeleri ihtiyacını karşılayacak şekilde kontrollü yemleme ve ağırlık artışının sağlanması,
  • Haftalık sürü üniformitesi
  • Kümes içi ideal koşulların elde edilmesi için uygun ısıtma ve havalandırma sistemlerinin kullanılması,
  • Anaç sürülerinden ve çevreden gelebilecek hastalıkların takibi için ‘’Sürü İzleme Programının’’ kullanılması
  • Çevreden gelebilecek hastalıkları önlemek için biogüvenlik protokolünün oluşturulması
  • Haftada en az 2 defa çiftlik müdürünün sabah yemlemesine katılması ve sürüyü kendisinin gözlemlemesi – elle kontrolü çok önemlidir.

Damızlık sürü idaresi birçok faktörün etkili olduğu bir bütün olarak ele alınmalıdır. Ana damızlık üretici firmanın kullanılan ırk özelliğine dair tavsiyelerine bağlı kalmak koşulu ile işletmenin bulunduğu şartlara uygun ince ayarlamaların yapılması damızlık çiftlik müdürünün bilgisine ve dikkatine kalmaktadır.

Yazan: Barbaros Gökçeyrekbgokceyrek@simyanutrition.com