Broiler Damızlık Üretimi

Broiler Damızlık Sürülerinde Başarılı Horoz Bakımı İçin Kritik Kontrol Noktaları
YETİŞTİRME KÜMESLERİ
HEDEF Evet/Hayır Mevcut durum değerlendirmesi
Civcivlerin kümese yerleştirilmesini takiben ilk 48 saat boyunca en az 100 civcivde kursak doluluğu her 6 saatte bir defa kontrol edilmiş. 12 saatin sonunda %100 kursak doluluğu elde edilmiş  
İlk 72. Saat sonunda hedef canlı ağırlık değeri elde edilmiş.  
Horozlar için 28. Günden sonra 3,5–4,0 adet/m2 veya daha az olacak şekilde yeterli kümes alanı ayrılmış.  
Her bölmeden en az 50 horoz olacak şekilde haftalık düzenli tartımlar yapılmış  
5-7. günlerde gagalar dağlanmış- gerekli hallerde - dağlama öncesi ve sonrası 2 gün Vitamin K verilmiş  
7. Gün hedef canlı ağırlık değerine ulaşılmış  
Hedef üniformitenin sağlanması için 4. hafta sınıflandırma yapılmış  
Sınıflandırma sonrası üniform grublar oluşturularak (eğer gerekliyse) yeni canlı ağırlık hedefleri çizilmiş ve bu hedeflere uygun yemleme programı yapılmış.  
6. Hafta hedef canlı ağırlık değerine ulaşılmış  
Hedef kriterlere uygun horozlar elde tutularak geri kalanlar 12. haftadan itibaren sürüden ayıklanmış  
Kümeste tutulan horozlarda 12. haftadan itibaren incik (Shank) uzunluğu en az 12 cm elde edilmiş  
Horoz başına 15. haftadan itibaren 18 cm yemlik alanı veya 8-10 horoz/tabak sağlanmış  
Özellikle 12. haftadan itibaren haftalık canlı ağırlık artışları hedeflenen değerlere uygun gerçekleşmiş-ani artışlar ve ani azalmalardan kaçınılmış.  
Horoz gençleştirme amacıyla elde tutulacak horozlar için ayrı bir kümeste, uygun yerleşim sıklığı ve bakım uygulamaları sağlanmış.  
Horoz sürüsünün genel %CV değeri 14. haftadan itibaren 8 veya altında sağlanmış.  

 

ÜRETİM KÜMESLERİNE TRANSFER
HEDEF Evet/Hayır Mevcut durum değerlendirmesi
Üretim kümeslerine aktarılacak olan horoz grubunun %CV değeri 5–6 arasında sağlanmış.    
Üretim kümeslerine sadece cinsel olgunluğa ulaşmış olan horozlar alınmış (sakal, ibik gelişimi, ayak sağlığı ve canlı ağırlık)    
Horozlar dişilerinden 24–48 saat önce üretim kümeslerine transfer edilmiş ve transfer öncesi kümesler yeterince ısıtılmış    
Üretim çiftlik müdürüne, yetiştirme kümeslerindeki sürü kayıtları verilmiş ve en azından 12. Haftadan itibaren canlı ağırlık ve üniformite değerleri bakımından bilgilendirilmiş    
Horoz kalitesi dikkate alınarak, dişilere katım oranı ve haftalık horoz ayıklama planı yapılmış.    
İlk katımda açık kümesler için %10, kapalı kümeslerde ise %8-9 horoz oranı kullanılmış    
Aşırı hırçın olan horozlar için kademeli katım uygulanmış (%5+%3+%1)    
Transferden sonra horozlar haftalık tartılmış    
Transfer esnasında meydana gelecek stresten kaynaklanan ağırlık kaybını önlemek amacıyla sadece ilk 3 gün, günlük yem miktarları %8–10 artırılmış    
Transfer edildikleri yeni işletmede üniform yem ve su tüketimlerinden emin olmak için 1 hafta boyunca her gün kursak kontrolü yapılmış. Yemlemeden 4 saat sonra kontrol edilen hayvanların en az %90 da kursağın dolu olması gerekir.    

 

ÜRETİM KÜMESLERİ
HEDEF Evet/Hayır Mevcut durum değerlendirmesi
Dişi ve horozların birbirlerinden yem çalıp çalmadıkları takip edilmiş- gerekli görülmesi halinde fazladan yem verilmiş    
Horozlar dişi yemliklerinden 26–27. Haftadan itibaren yem çalamayacakları için günlük tüketimlerinde düşme meydana gelecektir. Bu haftalarda horoz yemleri %5–7 artırılmış ve canlı ağırlık takibi yapılmış.    
Özellikle 27. Haftadan itibaren aşırı çiftleşme ve buna bağlı dişi ölümleri takip edilmiş. Horozlar aşırı hırçın ise horoz oranı %1,0 azaltılmış.    
30. hafta hedef horoz oranına ulaşılmış (%8)    
30. haftaya kadar her hafta, 30–60 haftalar arası ise her iki haftada bir defa horoz tartımları yapılmış    
Çiftleşmeyen ve kötü kaliteli horozların kümesten ayıklanması düzenli bir şekilde ve haftalık yapılmış    
Horoz ağırlıkları kontrol altında tutulmuş – 30. Hafta 4.0–4.1 kg hedef ağırlık elde edilmiş    
Horozların ayak sağlığı düzenli olarak kontrol edilmiş (Taban yastığının şişmesi, parmakların dönmesi veya kırılması horoz performansını olumsuz etkiler).    
Haftalık sürekli ve az miktarda yem artışı yapılmış- Üretim döneminde asla yem azaltılmamış    
30. haftadan sonra haftalık 30 g ağırlık artışları hedeflenmiş ve 60. haftada 4,9–5,0 kg hedef ağırlık elde edilmiş    
Her tartımda horoz vücut yapısı takip edilmiş- horozların tamamında etlenme, ayak sağlığı, kilo artışı ve kloakal rengi bakımından gözden geçirilmesi standart bir uygulama halini almış    
Horoz yemliklerinin seviyesi dişilerin yem yiyemeyeceği seviyede tutulmuş ve seviye düzenli olarak kontrol edilmiş    
Kümesten ayıklanan horozlarla birlikte yemlik sayısı ve yem miktarı da azaltılmış-horoz yemlik alanı sabit tutulmuş    
Sabah yemlemesinde önce dişi yemleri dağıtılmış, 20–30 dakika sonra horoz yemleri verilmiş    
36–37. Haftalarda genel bir horoz kontrolü yapılmış.Elle yapılan bu kontrollerde özellikle horozlarda göğüs etlenmesi (U ya da V şekilli göğüs) ve kloakal rengi kontrol edilmiş.    

 

40. HAFTA VE SONRASI ÇÖZÜM ÖNERİLERİ
HEDEF Evet/Hayır Mevcut durum değerlendirmesi
Sabah yemlemelerine katılarak dişilerin horoz yemlerinden yem çalmadıklarını kontrol et.    
Özellikle ışıklar kapanmadan 2–3 saat önce horozları takip ederek, çiftleşme sıklığını gözle.    
C kaliteli horozlar: - Kümesten ayıklanmalıA) Göğsü ‘O’ şeklinde, aşırı etlenmiş, göğüs altı tüyleri bozulmamış, kloaka rengi soluk ve kuru, aşırı ağır horozlar.B) Göğsü ‘V’ şeklinde, çok zayıf, yürüyemeyen, sırt tüyleri aşınmış, sırtının büyük kısmı çıplak, kloaka rengi beyaz ve kuru, yerinden kalkamayan aşırı zayıf horozlar B kaliteli horozlar: 5–7 gram yem artışı yapılmalı.Göğsü ‘V’ şeklinde, göğüs altı tüyleri aşınmış, göğüs rengi pembe, kolaka rengi pembe ve kuru, kilo kaybetmiş ama aşım yapmaya devam eden horozlar – A kaliteli horozlar: Göğsü ‘U’ şeklinde, göğüs altı tüyleri aşınmış, kloaka rengi kırmızı ve ıslak, hedef ağırlıkta veya yakın, aşım yapan horozlar – haftalık düzenli yem artışına devam edilmeli.     
İdeal bir sürüde horozların %80-70’i A Kaliteli olmalıdır.    
Kontrollerde sürü içindeki A,B,C kaliteli horozların oranı düzenli olarak takip edilmeli, zaman içinde ortaya çıkacak olan oransal değişimlere dikkat edilmelidir.    
Eğer zaman içinde B ve C kaliteli horoz oranında artış söz konusu ise takip edilen sürü yönetin uygulamaları gözden geçirilmelidir.    
Yüksek yem artışını takip eden 2 hafta boyunca horozlardaki değişim takip edilmelidir.    
Horoz yemliklerinin çalıştığından ve tüm horozların aynı anda eşit miktarda yem yiyebildiklerinden emin olunmalıdır.    
Sürünün dölsüzlük problemi varsa ve mevcut horozlarla düzelmiyorsa horozların en az %30 – ideal %50 kısmını hastalıklardan ari genç horozla değiştirilmelidir.    
Özellikle otomatik folluklarda ayak sağlığına çok dikkat edilmelidir.    

Yazan: Barbaros Gökçeyrek